Początek października to czas tzw. wysypu grzybów. W wielu regionach Polski pojawiają się amatorzy zbioru prawdziwków, podgrzybków, kozaków, maślaków czy opieniek. Obfitości grzybów sprzyjają opady zapewniające wilgotność gleby oraz stosunkowo wysokie temperatury w dzień i w nocy. Dla wielu osób zbieranie grzybów to nie tylko forma spędzania wolnego czasu, ale także sposób na pozyskanie surowca na marynaty czy suszony dodatek do żywności.

To także szansa na zarobienie dodatkowych pieniędzy dla tych z nas, którzy przynoszą dary lasu do punktu skupu lub też sprzedają je detalicznie. Niezwykła popularność i przystępność grzybobrania sprawiają, że jesienią zajmują się nim miliony Polaków. Hobby to potrafi zaangażować całe rodziny i osoby w różnym wieku. Wkraczając do lasu z koszykiem warto pamiętać o kilku istotnych zasadach związanych ze zbiorem grzybów. Ich przestrzeganie pozwoli bezpiecznie korzystać z wycieczek do lasu i cieszyć się tym, co tam zbierzemy.

Grzybobranie może zająć kilka godzin, zwłaszcza, gdy teren leśny jest znacznie oddalony od miejsca zamieszkania. W czasie takiej wyprawy stosuj typowe zalecenia związane z wycieczkami terenowymi: załóż odpowiednie, wygodne buty, przewiewny strój w jasnym kolorze lub z odblaskami, dopasowany do pogody (m.in. temperatury, spodziewanej ilości opadów czy natężenia wiatru). Miej ze sobą prowiant, zapas wody oraz naładowany telefon z powerbankiem.

Wchodząc do lasu warto posiadać wiedzę na temat grzybów. Starajmy się zbierać te gatunki, które potrafimy prawidłowo rozpoznać. Początkujący lub niedoświadczony grzybiarz powinien unikać grzybów z tzw. blaszkami pod spodem kapelusza, wybierając gatunki z tzw. siateczką (jak podgrzybek czy borowik). Młode osobniki grzybów często mają ukryte cechy gatunku, więc ich rozpoznanie może być utrudnione. Wybieraj dojrzałe grzyby, aby zminimalizować ryzyko pomyłki. Warto mieć pod ręką atlas grzybów lub aplikację mobilną, bo te źródła informacji pomagają identyfikować znalezione okazy i rozwiewać wątpliwości.

Staraj się zbierać grzyby w towarzystwie, zwłaszcza doświadczonych grzybiarzy lub osób znających dany teren – to nie tylko pomaga w orientacji, zapewnia pomoc w skrajnych sytuacjach, ale także pozwala uniknąć zbioru grzybów niejadalnych lub trujących.

Jesienią w lasach obserwuje się aktywność kleszczy, dlatego przedzierając się przez leśne zarośla jesteśmy narażeni na kontakt z tymi pasożytami. Możemy tego uniknąć, zakrywając ciało ubraniem z długimi rękawami i długimi nogawkami, ze spodniami wpuszczonymi w skarpety oraz z nakryciem głowy. Zakładając jasne ubrania jesteśmy nie tylko dobrze widoczni w lesie, ale dodatkowo możemy na jasnym materiale dostrzec kleszcza. Używajmy także preparatów, które odstraszają nie tylko kleszcze, ale i komary czy meszki. Po powrocie z
grzybobrania starannie oglądamy swoje ciało i odzież. Dowiedz się więcej, jak radzić sobie z kleszczami z naszego bloga. Przypominamy także, że w naszych przychodniach usuwamy kleszcze.

Las to element przyrody, który warto chronić. Grzyby należy wykręcać z podłoża, nie niszcząc grzybni. Zbiory wkładamy do koszyka lub łubianki – unikajmy foliowych czy plastikowych toreb. Nie zbieramy grzybów w rezerwatach przyrody i parkach narodowych – za złamanie tego przepisu grozi grzywna. Nigdy nie próbuj i nie jedz surowych grzybów leśnych.

Uwaga! Jeśli masz wątpliwości co do zebranych grzybów, zawsze możesz je zanieść do najbliższej stacji sanitarno-epidemiologicznej, w której dyżurują grzyboznawcy lub klasyfikatorzy grzybów. Eksperci sanepidu potrafią ocenić, czy to co zebrałeś/ać nadaje się do spożycia.

W przypadku podejrzenia zatrucia grzybami należy jak najszybciej wezwać pomoc lekarską, dzwoniąc pod numery alarmowe 999 lub 112. Najczęstsze objawy zatrucia grzybami to nudności, wymioty, bóle brzucha i głowy, a także lekka gorączka. Nie należy tych objawów lekceważyć, bo w wielu gatunkach grzybów znajdują się silne związki toksyczne.
W przypadku zatrucia zachowaj resztki potrawy, a także wymiocin do zbadania – to pomoże ustalić, co spowodowało zatrucie i jaką terapię należy wdrożyć.

Grzybobranie to świetna i pożyteczna forma rozrywki o ile przestrzegamy powyższych zasad! Życzymy bezpiecznych wypraw i obfitych zbiorów!

Wrzesień to miesiąc zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Inicjatywy związane z tą propagowaniem tej tematyki zostały zapoczątkowane przez Światową Organizację Zdrowia Seksualnego (World Association for Sexual Health) w 2010 r. Na całym świecie we wrześniu organizowane są wydarzenia, które promują wzrost świadomości społecznej w tym aspekcie zdrowia człowieka, a także wspierają edukację i otwartą komunikację w tych “trudnych” sprawach.

Warto zaznaczyć, że seksualność nie dotyczy wyłącznie kwestii ogniskujących się wokół współżycia. To także szereg gestów, słów czy zachowań realizujących potrzebę bliskości z drugim człowiekiem, będących wyrazem czułości, fascynacji partnerem, a także wzmacniających przekonanie o atrakcyjności czy akceptacji własnego ciała i jego potrzeb.

Udane życie seksualne ma pozytywny wpływ na zdrowie człowieka – potwierdzają to eksperci z zakresu kardiologii, neurologii, endokrynologii czy innych dziedzin medycyny. Regularne współżycie seksualne poprawia pracę serca i układu krążenia, pozytywnie wpływa na odporność, formę fizyczną czy jakość snu. Jest też czynnikiem, który wzmacnia relacje między partnerami i kreuje potrzebę bliskości. Można pokusić się o stwierdzenie, że udany seks buduje dobrostan człowieka zarówno w sferze fizycznej, jak i psychicznej.

Ale zdrowie seksualne to nie tylko droga do zbudowania więzi w związku, wywołania odpowiednich emocji czy element działań prozdrowotnych. To także szereg decyzji i wyborów każdego z nas, które powinny być oparte o rzetelną wiedzę medyczną oraz szeroko rozumianą profilaktykę.

Dlatego warto przypomnieć kilka zasad wspierających zdrowie seksualne i bezpieczne podejście do spraw seksu.

1. Znajomość ryzyka związanego z chorobami przenoszonymi drogą płciową (Sexually Transmitted Infections, STIs). Jest tych schorzeń wiele np. HIV, chlamydia, rzeżączka, kiła czy wirus brodawczaka ludzkiego (HPV). Bezpieczny seks, ograniczenie liczby partnerów/monogamia, unikanie ryzykownych, ekstremalnych praktyk oraz szczepienia (w przypadku HPV) to sposoby na znaczące zmniejszenie ryzyka zachorowania.
2. Korzystanie z odpowiedniej diagnostyki – w przypadku pojawienia się objawów zakażenia chorobą przenoszoną drogą płciową, a także w sytuacji, gdy dowiemy się, że mieliśmy kontakt z zakażonym partnerem, należy zgłosić się do lekarza POZ. Współczesne metody diagnostyczne pomagają w wczesnym wykrywaniu objawów, co pozwala zapobiec rozwojowi infekcji i wdrożyć odpowiednią terapię. Osoby wyjątkowo aktywne seksualnie i często zmieniające partnerów powinny regularnie badać się i przeprowadzać testy.
3. Troska o właściwe relacje z partnerem – w związku ważna jest otwarta, szczera komunikacja. Dotyczy to nie tylko praktyk i preferencji seksualnych, ale także spraw związanych ze stanem zdrowia, przebytymi chorobami czy samopoczuciem. Zdrowie seksualne zależy także od aspektów psychologicznych – akceptacji i szacunku dla swojego ciała i ciała partnera, zawsze z zachowaniem intymności i poszanowania tożsamości seksualnej drugiej osoby.
4. Udany seks to bezpieczny seks. W stałych związkach bezpieczeństwo to m.in. takie praktyki seksualne, które dla obojga partnerów są komfortowe, akceptowalne i przynoszą im satysfakcję. W przypadku spontanicznego kontaktu płciowego z nowym partnerem/partnerką, oprócz konsensusu co do zachowań seksualnych, warto pomyśleć o zabezpieczeniu. Można to zrobić korzystając z prezerwatywy, która nie tylko chroni przed STIs, ale także zapobiega niechcianej ciąży. Z prezerwatywy należy też bezwzględnie korzystać, gdy nie mamy 100-procentowej pewności czy partner nie jest zakażony jedną z wymienionych wcześniej chorób.
5. Zachowaniu zdrowia seksualnego i płodności sprzyja także prowadzenie zdrowego trybu życia, opartego o zbilansowaną dietę, eliminację używek (papierosy, alkohol), troskę o dobrostan psychiczny (np. unikanie stresu) oraz regularną aktywność fizyczną.

Wrzesień jako miesiąc zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego jest dobrą okazją do przełamywania tabu związanego z seksualnością człowieka. Edukacja związana z tą intymną, ale niezwykle ważną dziedziną zdrowia, pomaga podejmować świadome decyzje i właściwe wybory w prawdziwym życiu.

Demencja, zwana potocznie otępieniem, może występować jako objaw poważnych schorzeń (np. choroby Alzheimera czy choroba Parkinsona), ale często towarzyszy procesowi starzenia. Na demencję starczą składa się szereg objawów związanych z przewlekłym, postępującym uszkodzeniem mózgu. Jak rozpoznać to schorzenie i czy są sposoby na obniżenie ryzyka jego wystąpienia na starość? O tym przeczytacie w poniższym artykule.

Oznaki demencji pojawiają się najczęściej stopniowo, a w początkowej fazie bywają nawet lekceważone, bo przypominają zwykłe roztargnienie czy efekty przemęczenia. Sam chory i jego bliscy mogą bagatelizować pierwsze symptomy do momentu, gdy staną się one uciążliwe dla otoczenia.

Objawy.

Najczęstsze objawy demencji to:

• zapominanie o ważnych sprawach (np. umówione spotkanie, wizyta);
• zapominanie słów lub wyrażeń, zaburzenia językowe,
• wielokrotne pytanie o to samo, 
• zaburzenia pamięci krótkotrwałej, np. zapominanie nowych informacji, 
• słaba orientacja w czasie i przestrzeni, a nawet jej brak;
• zapominanie o umówionych terminach, np. wizyt lekarskich, spotkań,
• odkładanie rzeczy w dziwnych miejscach np. umieszczanie żywności w szafie, a garderoby w lodówce;
• problemy ze snem, koncentracją, utrzymaniem dobrego samopoczucia,
• trudności z wykonaniem prostych, codziennych czynności, z którymi kiedyś chory nie miał najmniejszego problemu.

W zaawansowanej fazie choroby objawy nasilają się, a pacjent powoli traci samodzielność. Niezbędna jest wówczas stała opieka nad chorym.

Demencja jest procesem nieodwracalnym – nie ma leku, którego podanie cofa objawy choroby. Głównym celem leczenia jest poprawa jakości życia pacjentów i ich relacji z otoczeniem. W związku z tym warto poznać czynniki, które mogą zminimalizować ryzyko wystąpienia otępienia w podeszłym wieku. 

Profilaktyka.

Profilaktyka opiera się na kilku filarach: aktywności fizycznej i umysłowej, uczestnictwie w życiu społecznym, zdrowej diecie, kontroli chorób przewlekłych oraz unikaniu używek (alkoholu, palenia tytoniu).

Bycie aktywnym to podstawa profilaktyki. Należy zadbać nie tylko o odpowiednią porcję ruchu (dostosowanego do wieku i formy fizycznej), ale także o utrzymywanie sprawnego funkcjonowania mózgu. Regularna lektura książek lub gazet, rozwiązywanie krzyżówek czy innych łamigłówek, uczenie się nowych umiejętności (np. dodatkowy język, nowe hobby) – takie intelektualne wyzwania mogą zapobiec demencji lub opóźniać jej przebieg. Seniorzy nie powinni się wycofywać z aktywności społecznej – regularne kontakty z innymi, spotkania z rówieśnikami, udział w specjalnych zajęciach dla osób starszych to dodatkowa stymulacja mózgu oraz poprawa funkcji poznawczych i ogólnego samopoczucia. Regularne ćwiczenia czy ruch ukrwienie mózgu, a to ogranicza ryzyko schorzeń prowadzących do demencji.

Zdrowe odżywianie – zalecane są pokarmy o niskiej zawartości tłuszczów nasyconych, produkty pełnoziarniste, ryby i drób zamiast czerwonego mięsa, orzechy, owoce i warzywa. Należy przy tym unikać cukru i wysokoprzetworzonej żywności. Odpowiednia dieta pozwala także na utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Unikanie palenia i spożycia alkoholu – oba nałogi mogą zwiększać ryzyko demencji. Udowodnione, że palacze tytoniu są znacznie bardziej narażeni na demencję niż osoby niepalące. Z kolei alkohol niszczy komórki mózgowe, co może przyczyniać się do pojawienia się choroby. Z kolei nadmierne i długotrwałe spożywanie alkoholu może skutkować tzw. demencją alkoholową.

Regularne badania – warto kontrolować ciśnienie, poziom cukru we krwi oraz cholesterolu.  Wysokie wskaźniki w wyżej wymienionych parametrach są istotnymi czynnikami ryzyka demencji. Przypominamy, że badania profilaktyczne można wykonać w ramach bezpłatnego programu Moje Zdrowie. Dowiedz się więcej tutaj.

Wakacje większości z nas kojarzą się z urlopem, podróżami, beztroskim spędzaniem wolnego czasu i słodkim lenistwem. Ale zdarza się, że w trakcie letniego wypoczynku dochodzi do zdarzeń, które mogą negatywnie rzutować na nasze zdrowie, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym. Chwilowe uwolnienie od codziennych obowiązków, nadmiar wolnego czasu, przebywanie w nowych miejscach i poznawania nowych ludzi – wszystko to sprzyja tzw. zachowaniom ryzykownym.

Katalog tych zachowań jest bardzo szeroki:

• nadużywanie alkoholu,
• prowadzenie pojazdów po jego spożyciu,
• eksperymentowanie z substancjami uzależniającymi i odurzającymi – tytoń, snusy, narkotyki i dopalacze,
• podejmowanie przygodnych kontaktów seksualnych, nierzadko bez zabezpieczenia,
• nieodpowiedzialne zachowania nad wodą np. kąpiel w niedozwolonych miejscach, wchodzenie do wody pod wpływem alkoholu, skoki do wody bez sprawdzenia jej głębokości czy dna,
• pozostawianie napojów czy telefonu bez nadzoru podczas imprez czy koncertów,
• nadmierne opalanie,
• publikowanie w mediach społecznościowych postów z kompromitującymi siebie i innych materiałami,
• hazard, zarówno w wersji tradycyjnej, jak i online,
• czyny zabronione i karalne, jak przemyt, przemoc, kradzież czy nieobyczajne zachowania w przestrzeni publicznej.

Wyjazd na letni wypoczynek sprawia, że zaczynamy żyć innym tempem, a priorytetami stają się chęć zdobywania nowych doświadczeń i pragnienie przeżycia czegoś niezwykłego. W połączeniu z alkoholem, presją otoczenia oraz zaniżoną nadmiernie oceną ryzyka może dojść do sytuacji, których będziemy żałować do końca życia.

Szczególną uwagę na ryzykowne zachowania powinny zwracać osoby młode, które znacznie częściej wyjeżdżają na wakacje, nie tylko turystycznie, ale także z myślą o uczestnictwie w imprezach masowych, festiwalach czy koncertach. Nastolatki, z racji młodego wieku oraz burzliwego przeżywania okresu dojrzewania, są szczególnie podatne na zachowania ryzykowne. Może to wynikać z chęci popisania się przed rówieśnikami, udowodnienia swojej dojrzałości czy z bagatelizowania zagrożeń i przekonania, że w młodym wieku nic człowiekowi nie grozi. Szczególnym zadaniem dla rodziców i opiekunów jest uświadomienie młodzieży, jakie mogą być skutki (krótko- i długoterminowe) spontanicznych wakacyjnych zachowań ryzykownych i o czym należy pamiętać, jeśli chcemy ich uniknąć.

 Oto kilka prostych rad, które pozwolą nam bezpiecznie spędzić letnie wakacje:

• nie siadamy za kółko po spożyciu nawet najmniejszej ilości alkoholu lub po zażyciu substancji psychoaktywnych – dotyczy to także rowerów czy hulajnóg,
• unikamy alkoholu, szczególnie w upalne dni, a jeśli go spożywamy to z umiarem, zawsze z legalnego, pewnego źródła,
• nie przyjmujemy jedzenia oraz napojów od nieznajomych,
• pilnujemy, aby nikt nam nic nie dodał do napoju czy żywności,
• unikamy przypadkowych kontaktów seksualnych, a jeśli taka sytuacja się zdarzy, stosujemy zabezpieczenie np. prezerwatywy,
• unikamy kąpieli w niedozwolonych miejscach,
• nie zbaczamy z wyznaczonych tras czy szlaków,
• w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia zawsze wzywamy odpowiednie służby,
• nie podejmujemy działań, które mogą oznaczać konflikt z prawem,
• swoim najbliższym zostawiamy informację na temat miejsca naszego pobytu.

Pamiętajmy! Wakacje to czas relaksu i tzw. ładowania baterii. Nie pozwólmy, aby nierozważne decyzje zepsuły nam wyjazd albo nawet skomplikowały dalsze plany życiowe. Każdy wakacyjny wybór, każda decyzja ma znaczenie i to od nas zależy, z jakimi wspomnieniami wrócimy z podróży.  

Polecamy strony internetowe z przydatnym i rzetelnymi informacjami dotyczącymi unikania ryzykownych sytuacji w czasie wakacji i bezpiecznego spędzania wolnego czasu:

• Główny Inspektorat Sanitarny: https://www.gov.pl/web/gis/las-letnia-akademia-sanepidu-twoje-decyzje-maja-znaczenie
• Ministerstwo Edukacji Narodowej: https://www.gov.pl/web/edukacja/zanim-zacznie-sie-wakacyjna-przygoda-bezpieczenstwo-z-men-w-2026-roku
• Ministerstwo Zdrowia: https://pacjent.gov.pl/bezpieczne-lato-zaczyna-sie-od-zdrowia

Nowe produkty tytoniowe, takiej jak papierosy elektroniczne czy waporyzatory, często uważane są za zdrowszą alternatywę wobec tradycyjnych papierosów czy tytoniu. Brak charakterystycznych efektów spalania (zapach, popiół, dym), paleta smaków kojarzących się z czymś smakowitym lub świeżym, atrakcyjne i nowoczesne opakowanie nie powinny nas zmylić. Okazuje się, że stosowanie tych produktów ma równie negatywny wpływ na zdrowie człowieka co popularny “dymek”.

Szczególnie musimy zadbać o edukację młodego pokolenia, do którego głównie kierowane są kampanie marketingowe przemysłu tytoniowego.

Zmiany w postrzeganiu palenia.

Nowoczesne rodzaje papierosów wprowadzono na rynek w odpowiedzi na postępującą politykę uwalniania przestrzeni od dymu tytoniowego i zakazów palenia w miejscach publicznych. W Polsce taką regulację wprowadzono 15 listopada 2010 r. i dotyczy ona m.in. lokali gastronomicznych, przystanków komunikacji miejskiej czy wnętrz zakładów pracy. Jednocześnie do opinii społecznej docierały coraz szerzej informacje na temat negatywnych skutków palenia. w tym związanych z chorobami nowotworowymi (m.in. raka płuc, rozedmy, chorób serca, raka jamy ustnej, gardła, przełyku, trzustki, nerek, pęcherza moczowego i innych narządów). Nauka dowiodła, że dym powstający podczas palenia papierosa to mieszanka około 4 tysięcy trujących substancji.

Nowe rozwiązania – stare zastrzeżenia 

Wszystko to sprawiło, że palenie zaczęło powoli odchodzić do lamusa, stając się niemodnym i szkodliwym nawykiem. Ryzyko spadku dochodów branży tytoniowej skłoniło firmy do rozwoju nowych form zażywania nikotyny. I tak narodziły się nowe produkty tytoniowe. E-papierosy, urządzenia podgrzewające tytoń, saszetki nikotynowe, waporyzatory zaczęto aktywnie promować, jako “zdrową” alternatywę dla palenia oraz sposób na wyjście z nałogu. Dziś już wiemy, że nie jest to prawdą. Oto kilka mitów, które należy stanowczo obalić.

Mniejsza szkodliwość nowych produktów tytoniowych – nieprawda, każdy z nich zawiera nikotynę, a to substancja silnie uzależniająca. W dodatku proces podgrzewania czy waporyzacji nie zmniejsza liczby toksycznych substancji. Także w dymie, który pojawia się w trakcie ogrzewania tytoniu znajdują się liczne substancje rakotwórcze.

Istnieją badania potwierdzające mniejszą szkodliwość e-papierosów czy saszetek – nieprawda.  Wiele z tych analiz zostało finansowych przez producentów urządzeń i tytoniu, więc ich wiarygodność jest niska. Nie bez znaczenia jest też fakt, że nowe pomysły na używanie tytoniu są znane od niedawna, więc nie rozpoznaliśmy jeszcze dokładnie ich długoterminowego wpływu na ludzkie zdrowie, zwłaszcza w przypadku osób młodych.

E-papierosy to sposób na ograniczenie palenia a nawet rzucenie nałogu – nieprawda. Są badania, które wskazują na to, że płyny do e-papierosów, saszetki czy wkłady do podgrzewania zawierają nikotynę, która uzależnia szybciej. Wielu palaczy zaczyna też korzystać z obu formuł używania nikotyny, tym samym zwiększając dzienną dawkę substancji. Dodatkowo, z uwagi na niewinny wygląd czy dostępne wersje smakowe, młodzież częściej sięga po te produkty, więc tym samym inicjuje kontakt z nikotyną w młodszym wieku.

E-papieros czy waporyzator to nowoczesny gadżet i symbol “zdrowszego” stylu życia – nieprawda. Urządzenia te zostały zaprojektowane w taki sposób, aby przypominać kształtem inne modne gadżety jak telefony czy mały sprzęt elektroniczny. “Niewinny” wygląd ma przyciągnąć uwagę nastolatków i młodych dorosłych. Pod fajną obudową kryją się jednak te same zagrożenia, które towarzyszą od wieków palaczom tytoniu. Z tego powodu prowadzone są kampanie społeczne zachęcające, szczególnie młodzież, do nowych produktów tytoniowych, zaś one same traktowane są na równi z tradycyjnymi papierosami pod względem opinii medyków czy palenia w miejscach publicznych.

Papierosy wciąż codziennie pali ok. 8 mln Polek i Polaków. Wprowadzenie na rynek nowych, atrakcyjnie wyglądających produktów tytoniowych sprawi, że ta liczba wzrośnie. Warto poznać prawdę o wpływie e-papierosów, saszetek i waporyzatorów na nasze zdrowie. Podobnie jak “zwykłe” papierosy, zawierają one wiele substancji o działaniu pneumotoksycznym, kardiotoksycznym i rakotwórczym. Ich użytkownicy narażeni są więc, tak jak każdy palacz, na choroby dróg oddechowych i układu krążenia.

Każdy dzień jest dobry na rzucenie palenia – zarówno w formie tradycyjnej, jak i tej najnowszej. Więcej o korzyściach z rzucenia tego nałogu można przeczytać na naszym blogu: https://medivita.pl/2024/11/20/kazdy-dzien-jest-dobry-na-rzucenie-palenia/

Majowe i czerwcowe “długie weekendy” to tradycyjny początek sezonu grillowego. Grillowanie to nic innego, jak poddawanie produktów spożywczych takich jak mięso, ryby, pieczywo czy warzywa, działaniu wysokiej temperatury. Źródłem ciepła może być żar węgla drzewnego, palnik gazowy czy urządzenie elektryczne. Grill to coś więcej niż przygotowanie posiłku – to także popularna forma spędzania wolnego czasu w gronie rodziny lub znajomych.

Z racji niezwykłej popularności grilla, warto poznać kilka zasad, które sprawią, że przygotowane na nim potrawy będą nie tylko smaczne, ale i bardziej korzystne dla zdrowia!

Rodzaje grillów

Z trzech najpopularniejszych technologii grillowania najlepsza dla zdrowia jest wydaje się opcja z grillem elektrycznym. Podczas grillowania nie wydziela się ogień i dym, co pozwala uniknąć groźnych substancji wydzielających się podczas spalania np. rakotwórczych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Grill elektryczny pozwala też precyzyjnie sterować temperaturą i czasem grillowania, co redukuje ryzyko przypalenia dań.

Z kolei grille wykorzystujące gaz jako paliwo co prawda wykorzystują spalanie, ale proces ten jest znacznie bezpieczniejszy niż w przypadku tradycyjnego grilla opalanego węglem drzewnym. Unikamy także osadzania się efektów spalania na przygotowywanej żywności. Dodatkowo grill gazowy pozwala na kontrolowanie intensywności płomienia i temperatury.

Najwięcej uwagi trzeba poświęcić grillowaniu tradycyjnemu, w urządzeniach wykorzystujących jako paliwo węgiel drzewny czy odpowiednio przygotowany brykiet. Podczas korzystania z tego rozwiązania zdarza się, że tłuszcz wypływający z pieczonego mięsa czy kiełbasy kapie na rozżarzone kostki brykietu czy węgla, w wyniku czego powstaje toksyczny dym, zawierający rakotwórcze związki. Mogą one pozostawać na jedzeniu, co niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie. W jaki sposób można zatem obniżyć ryzyko związane z grillowaniem?

Kilka zasad dotyczących prawidłowego grillowania.

• Przed uruchomieniem grilla zawsze skrupulatnie wyszoruj ruszt lub płytę (dotyczy to każdego z rodzajów grilla). Chodzi o usunięcie resztek starego tłuszczu czy przypalonego mięsa, z których pod wpływem temperatury mogą się wydzielać groźne dla zdrowia związki.
• Kładź na grilla świeże produkty, odpowiednio zamarynowane, wyciągnięte uprzednio z lodówki. Nigdy nie kładź na grill zamrożonych kawałków mięsa czy warzyw.
• Unikaj wrzucania do grilla drewna drzew iglastych, które podczas spalania żywicy wydziela szkodliwe substancje. Zawsze korzystaj ze specjalnego węgla drzewnego lub brykietu.
• Stosuj aluminiowe tacki (jednorazowe) lub metalowe blachy (wielorazowe), aby mięso nie miało bezpośredniego kontaktu z płomieniami. Dotyczy to zwłaszcza grillów tradycyjnych, gdzie stosowanie tacek zapobiega kapaniu tłuszczu na rozżarzone węgle.
• Zamiast tłustego mięsa wieprzowego wybieraj zdrowsze opcje np. mięso drobiowe, ryby czy warzywa! Szczególnie dobrze grilluje się papryka, cukinia i bakłażan.
• Unikaj gotowych zestawów grillowych, złożonych z wysoko przetworzonych oraz obficie przyprawionych kiełbas i karkówek. Możesz samodzielnie przygotować i zamarynować mięso, unikając szkodliwych dodatków np. cukru czy glutaminianu sodu.
• Zamiast gotowych tłustych sosów przyrządzaj lżejsze odpowiedniki np. na bazie jogurtu.
• Zadbaj o to, aby potrawom z grilla towarzyszyły warzywne sałatki, bogate w błonnik oraz antyoksydanty, które chronią organizm, neutralizując nadmiar wolnych rodników. Znajdziemy je w warzywach liściastych (np. pietruszka, zioła), kapustnych oraz pomidorach, papryce, cebuli, fasoli czy burakach.
• Staraj się ograniczyć spożycie alkoholu podczas grillowania – dobrym rozwiązaniem są bezalkoholowe odpowiedniki piwa czy wina.
• Połącz grilla z aktywnością fizyczną na świeżym powietrzu – to pozwoli spalić zbędne kalorie i pozytywnie wpłynie na Twoją formę!

Jeśli zastosujemy powyższe zasady to potrawy z grilla mogą być letnią alternatywą dla obiadu czy kolacji. Smacznego!

Istnieje wiele chorób, których przyczyną są brudne ręce. Do tzw. „chorób brudnych rąk” zaliczamy m.in. wirusowe zapalenie wątroby typu A (inaczej „żółtaczka pokarmowa”), choroby jamy ustnej (np. afty czy zapalenia bakteryjne) czy salmonellozę. Codziennie dotykamy setki przedmiotów w najbliższym otoczeniu oraz w przestrzeni publicznej np. klamki, uchwyty, bilety, banknoty, produkty w sklepach, koszyki w sklepach czy siedzenia w komunikacji miejskiej.

Takie pozornie błahe dotknięcie sprawia, że na naszej skórze mogą pojawić się drobnoustroje (np. wirusy, bakterie czy grzyby), w tym te wywołujące choroby. Najprostszym i jednym z najbardziej dostępnych środków zaradczych jest dokładne mycie rąk. Dzięki temu zarazki i brud nie przeniosą się na inne części ciała np. w pobliże ust czy w okolice nosa i oczu.

Myjąc ręce zapomnijmy o pośpiechu – zaleca się ich mycie przez co najmniej kilkadziesiąt sekund. To pozwala oczyścić skórę rąk niemal ze wszystkich bakterii.

Oto podstawowe zasady mycia rąk, które warto zapamiętać:
● zaczynamy od zmoczenia rąk wodą,
● bierzmy tyle płynu do mycia lub mydła, aby pokryć całą powierzchnię dłoni,
● starannie rozprowadzamy płyn lub mydło na powierzchni rąk, pocierając je o siebie,
● bardzo dokładnie myjemy przestrzenie między palcami, w okolicy kciuka oraz na grzbietach palców,
● dokładnie spłukujemy mydło lub płyn wodą,
● suszymy lub wycieramy ręce do sucha np. jednorazowym ręcznikiem.

Poniżej prezentujemy infografikę dotyczącą prawidłowego mycia rąk, przygotowaną przez ekspertów Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

Regularne mycie rąk to prosty, ale bardzo skuteczny sposób ograniczania ryzyka zakażeń bakteryjnych, wirusowych i powodowanych przez grzyby. Zasady związane z dokładnym myciem rąk warto stosować na co dzień, ale pamiętajmy o nich także w sytuacjach szczególnych np. podczas wydarzeń masowych czy w trakcie podróży. Dotyczy to zwłaszcza egzotycznych wypraw do krajów Azji czy Afryki.

W niektórych częściach świata brak odpowiedniej higieny rąk może prowadzić do ciężkich schorzeń, a w skrajnych przypadkach – nawet do śmierci. Osobom wybierającym się w podróż do ww. regionów zalecamy ostrożność oraz szczepienia podróżne dostępne w naszej przychodni.

Co roku w pierwszy wtorek maja na całym globie obchodzony jest Światowy Dzień Astmy. To groźna choroba zapalna dolnych dróg oddechowych. Według szacunkowych danych w Polsce cierpi na to schorzenie ok. 4 miliony osób, ale blisko połowa z nich nie leczy się lub nie jest zdiagnozowanych. Tym bardziej warto zwiększać świadomość tej choroby w społeczeństwie oraz promować diagnostykę w tym zakresie.

Choroba może (ale nie musi mieć podłoże alergiczne) – mówimy wtedy o astmie alergicznej, wywołanej uczuleniem na określony typ alergenów. Jeśli diagnoza nie łączy schorzenia z uczuleniem mamy do czynienia z tzw. astmą niealergiczną. Astma alergiczna jest wywołana przez alergeny wziewne, np. pyłki traw czy pleśń, i często towarzyszy pacjentowi od dziecka. Z kolei odmiana niealergiczna zwykle pojawia się u osób dorosłych, bez kontaktu z alergenami.

Pojawieniu się astmy sprzyjają m.in. genetyka, otyłość, niewłaściwa dieta, częsty kontakt z alergenami, stała obecność dymu tytoniowego oraz liczne zakażenia układu oddechowego w dzieciństwie. Częściej zapadają na nią kobiety. Objawy astmy może też wywołać duży wysiłek fizyczny oraz kontakt z zimnym powietrzem.

Astma to choroba przewlekła – jej typowe objawy to:

• napady męczącego, suchego kaszlu,
• świszczący oddech,
• uczucie duszności,
• pojawienie się wrażenia ucisku w klatce piersiowej.

Ostre napady astmy przebiegają z niekontrolowanym skurczem oskrzeli, co utrudnia lub w skrajnym przypadku uniemożliwia przepływ powietrza. Objawy zwykle pojawiają się w nocy lub zaraz po przebudzeniu. Mogą też mieć różne nasilenie.

Podstawą diagnostyki astmy jest wywiad lekarza z pacjentem oraz spirometria, czyli czynnościowe badanie układu oddechowego. Dodatkowo lekarz może zlecić wykonanie dodatkowych badań na astmę, np. rtg klatki piersiowej, testy wykrywające alergie wziewne, testy skórne, pulsoksymetria, badanie stężenia tlenku azotu w wydychanym powietrzu czy tzw. PEF – pomiar szczytowego przepływu wydechowego.

Badania spirometryczne, rtg oraz testy alergiczne oferujemy także pacjentom przychodni NZOZ Medivita – zapraszamy osoby, u których pojawiają się objawy typowe dla astmy w celu diagnostyki tego schorzenia lub jego wykluczenia.

Pamiętajmy – mimo że astma jest nieuleczalna, to dzięki odpowiednio dopasowanej terapii można zminimalizować dolegliwość objawów takich jak kaszel, świst oddechu czy duszności.

 Chrapanie to dźwięk, jaki wydajemy w czasie snu, spowodowane wibracjami miękkich górnych dróg oddechowych – podniebienia miękkiego, języczka, migdałków czy języka. Sporadyczne chrapanie nie powinno nas zaniepokoić – jest powszechne i nie stanowi schorzenia. Może pojawić się chwilowo np. w trakcie zwykłego przeziębienia czy infekcji zatok. Zdarza się jednak, że chrapanie występuje stale i może być sygnałem znacznie poważniejszych problemów zdrowotnych.

Przyjmuje się, że regularnie chrapie około 40 proc. mężczyzn i 20 proc. kobiet, a jego występowanie rośnie z wiekiem. Jest uciążliwe nie tylko dla danej osoby, ale również domowników, narażonych na wybudzanie się z powodu hałasu.

Przewlekłe chrapanie może mieć różne przyczyny. Specjaliści wskazują, że może być spowodowane m.in. otyłością, zaburzeniami pracy tarczycy, niedrożnością nosa, skrzywieniem przegrody nosowej, nieprawidłowościami w obrębie struktur czaszki i twarzy, przerostem migdałków, nadciśnieniem oraz chorobami układu krążenia. Może też być skutkiem palenia tytoniu i nadużywania alkoholu, a nawet przemęczenia.

Sygnałem ostrzegawczym jest sytuacja, gdy częste chrapanie zaczyna wiązać się z obturacyjnym bezdechem sennym, czyli przerwami w oddychaniu pojawiającymi się w trakcie snu. Osoby cierpiące na bezdech narzekają na pogorszenie codziennego funkcjonowania – często budzą się w nocy, a w ciągu dnia są chronicznie zmęczone i niewyspane. Mogą też tracić koncentrację i zasypiać w trakcie pracy lub, co gorsza, prowadzenia pojazdów czy obsługi urządzeń mechanicznych. Nieleczony bezdech senny może mieć bardzo negatywny wpływ na zdrowie, bo zwiększa ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego, choroby niedokrwiennej serca czy udaru mózgu.

Diagnostyką w tym zakresie zajmują się laryngolodzy, ale warto także skorzystać z porad lekarza POZ. W trakcie wywiadu lekarz może zapytać o częstotliwość chrapania, objawy towarzyszące, a także pozycję przyjmowaną w trakcie snu. Istotne są także informacje o stylu życia (otyłość, alkohol, palenia), przebyte choroby, alergie czy zabiegi. W trakcie wizyty lekarz może także poprosić o wyjaśnienia od osób towarzyszących pacjentowi, bo one czasem mają największą wiedzę o specyfice zachowań chrapiącego/ej podczas snu.

Jeśli chrapaniu badanej osoby nie towarzyszy wspomniany bezdech senny, pomocne mogą być zalecenia dotyczące zmiany zachowania i stylu życia:

• w przypadku osób otyłych: zwiększenie codziennej aktywności fizycznej i stosowanie diety, w celu zmniejszenia wagi,
• w przypadku palaczy – rzucenie palenia,
• ograniczenie spożycia alkoholu,
• spanie na boku,
• nawilżanie nosa i gardła,
• inhalacje i picie ziołowych herbat przed snem.

Jeśli jednak chrapaniu towarzyszy obturacyjny bezdech senny, a pacjent często budzi się w nocy z uczuciem dławienia lub duszenia, a dodatkowo czuje senność i zmęczenie w ciągu dnia, lekarz zaleci dodatkową diagnostykę z uwagi na ryzyko powikłań.

Mierzenie ciśnienia krwi to proste, bezinwazyjne a jednocześnie bardzo ważne badanie wykonywane w ramach profilaktyki zdrowotnej. Regularne pomiary pomogą wcześnie wykryć sygnały nadciśnienia – groźnego schorzenia, które często rozwija się w sposób bezobjawowy. W Polsce problemy z ciśnieniem zgłasza kilkanaście milionów Polaków i są to pacjenci w różnym wieku. Badanie informuje o funkcjonowaniu układu krążenia, ale wynik te pozwalają także ocenić ogólny stan zdrowia badanej osoby. Można je wykonać nie tylko w placówkach medycznych POZ, ale także w warunkach domowych.

Samodzielne mierzenie ciśnienia powinno odbywać się według określonych zasad – należy zwrócić uwagę na prawidłową postawę w pozycji siedzącej, prawidłowe założenia mankietu oraz brak ruchu w trakcie badania.

Przed badaniem należy także unikać palenia papierosów, spożywania alkoholu oraz zrezygnować wysiłku fizycznego (praca fizyczna, ćwiczenia, sport). Przed rozpoczęciem badania warto odpoczywać kilkanaście minut w pozycji siedzącej.

Na wynik pomiaru ciśnienia składają się dwie liczby:

• pierwsza z nich to ciśnienie skurczowe krwi, podczas skurczu serca,
• druga z nich to ciśnienie rozkurczowe, gdy organ jest w spoczynku pomiędzy skurczami.

Obie wartości liczone są w milimetrach słupa rtęci, czyli mmHg.

Przyjęło się, że tzw. “książkowa” wartość prawidłowego ciśnienia to 120/80 mm Hg, ale tak naprawdę norma zmienia się zgodnie z wiekiem pacjentów:

• noworodek: 60-95/30-60,
• niemowlę: 90/60,
• dziecko w wieku szkolnym: 100/60,
• młodzież: 110/70,
• osoba dorosła: 120/80,
• osoba starsza (pow. 65 lat): 130-139/70-79.

 W 2024 r. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne oraz Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego opublikowały zaktualizowane wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia nadciśnienia tętniczego. Obecne obowiązują następujące kategorie:

• podwyższone ciśnienie – kiedy notujemy wartości w zakresie 120-129 przy ciśnieniu rozkurczowym poniżej 80,
• nadciśnienie I stopnia – oznacza wartości 130-139/80-89,
• nadciśnienie II stopnia – wskazania powyżej 140/90.

Osoby zdrowe mogą badać ciśnienie rzadziej, np. w trakcie badań profilaktycznych, natomiast pacjenci dotknięci chorobami sercowo-naczyniowymi powinni to robić regularnie i często, a nawet codziennie. Jest to także wskazane w przypadku wielu chorób przewlekłych np. cukrzycy lub chorób nerek. Warto wiedzieć, że utrzymujące się wysokie ciśnienie krwi może prowadzić do innych poważnych schorzeń np. do zawału serca czy udaru mózgu.

Czynniki ryzyka związane z nadciśnieniem:

• nieodpowiednia dieta, bogata w tłuszcze nasycone,
• nadużywanie alkoholu,
• palenie tytoniu,
• nadużywanie soli,
• brak regularnej aktywności fizycznej,
• stres,
• otyłość,
• czynniki genetyczne.

Zmiana diety i stylu życia może obniżyć ryzyko pojawienia się nadciśnienia, a regularne badanie ciśnienia krwi jest jedną ze wskazówek, w jakiej kondycji jest nasz układ krążenia. W przypadku nieprawidłowych wyników lub wątpliwości, zawsze należy skonsultować się z lekarzem POZ.

W NZOZ Medivita oferujemy nowoczesną i kompleksową diagnostykę serca i układu krążenia, m.in. próby wysiłkowe na bieżni, holter EKG, holter RR, echo serca, badania dopplerowskie naczyń.

W naszej przychodni działa także program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) – dowiedz się więcej na ten temat!